post

Velika otkrića: Monahinja koja je volela da liže slikarsku četkicu

Nikada nećemo saznati njeno ime. Verovatnoća da bude pronađena neka od knjiga koju je ukrašavala je podjednako mala. Ipak, činjenica da je svaki čas lickala fine četkice kakve su koristili srednjovekovni slikari rukopisanih knjiga, ali i da je upotrebljavala skupoceni lapis lazuli koji daje onu neprevaziđenu modro plavu boju znanu i kao Vizantijska plava, učinili su je čudesno važnom za spoznaju jednog nestalog, zagonetnog sveta srednjovekovnih žena unutar manastirskih zidina!

Kolaž: Sasvim levo – Pisarka (Marija Francuska), 14. vek, Nacionalna biblioteka Pariz, lapis lazuli (gore desno) i donja vilica monahinje-pisarke iz Dalhajma sa tragovima plave boje.

Nekoliko desetina sićušnih fragmenata ultra plave boje zaostale na zubnom plaku sredovečne monahinje iz Dalhajma (Nemačka), koja je živela između 1000. i 1200. godine, radikalno su uzdrmali predstavu o srednjovekovnoj produkciji knjiga u kojoj su muškarci-monasi glavni akteri. Stručnjaci sa Univreziteta Jork i Maks Plank Instituta su metodom Raman spektroskopije ispitali zemne ostatke ove neobične srednjovekovne dame i došli do zaključka da ona nije bila “samo” monahinja i neko koje možda pomagao u pisarnici, već da je reč o vrhunskom majstoru-ilustratoru srednjovekovnih rukopisa. Naime, lapis lazuli, skupoceni kamen dobavljan u srednjem veku iz Avganistana, poveravan je samo najiskusnijim manastirskim pisarima-ilustratorima, a anonimna srednjovekovna umetnica ga je tako često koristila za života da su stručnjaci na njenim zubima i vilicama otkrili gotovo 100 fragmenata boje koja se dobija iz ove dragocene sinteze lazurita, flogopita i pirita!

Bila je stara između 45-60 godina u trenutku smrti. Njeni zemni ostaci ukazuju na osobu koja nikada nije bila izložena teškom fizičkom radu, niti nekoj ozbiljnijoj bolesti. Slika i prilika prave srednjovekovne intelektualke – obrazovane, talentovane žene. Istovremeno najneposredniji “dokaz” da se prepisivanjem i ukrašavanjem skupocenih manuskripta u prošlosti nisu bavili isključivo muškarci kako se to obično veruje.

Srednjovekovna pisarka, minijatura iz jednog nemačkog rukopisa, 14. vek

Otkud tolika strast prema lizanju četkica?

Stručnjaci za srednjovekovne rukopise kažu da to nije neobično – naime stalno vlaženje četkice jezikom čini da ona postane tananija i samim tim preciznija u oslikavanju finih detalja. Praksa tipična za majstora od zanata ili navika jedne anonimne umetnici zahvaljujući kojoj mi hiljadu godina kasnije dobijamo još jednu važnu sliku o ženama u prošlosti.

Ozbiljnija, naučna priča o ovom otkriću može se pročitati na stranicama naučnog časopisa Science Advances u tekstu pod naslovom Medieval women’s early involvement in manuscript production suggested by lapis lazuli identification in dental calculus

© Artis Center 2019

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.