post

Knjige: Knez Pavle Karađorđević-Jedna zakasnela biografija

Povodom osamdeset godina od puča 27. marta 1941. i deset godina od rehabilitacije kneza regenta Pavla Karađorđevića (1893-1976) JP Službeni glasnik je objavio drugo, dopunjeno izdanje knjige Nila Balfura i Sali Makaj Knez Pavle Karađorđević-Jedna zakasnela biografija.

Objavljena prvi put 1980. u Engleskoj, odnosno 1990. godine u Jugoslaviji, ova biografska knjiga nastajala je u periodu od jedne decenije. Pažljivo istražena relevantna istorijska građa, serija razgovora sa važnim akterima različitih događaja, a pre svega sa samim knezom, koji je decenijama odbijao da govori o puču i godinama progona i defamacije, koji su usledili nakon puča, oblikovani su u objektivno, prijemčivo štivo koje za cilj ima da publici približi i jednu neobičnu, dugo stigmatizovanu ličnost, ali i vreme i okolnosti u kojima je ta ličnost živela i delala.

Naslovna strana knjige Nila Balfura i Sali Makaj Knez Pavle Karađorđević-Jedna zakasnela biografija, dizajn Aleksandar Pribićević, JP Službeni glasnik, Beograd 2021.

Ko je zaista bio knez Pavle Karađorđević? Zašto se u tolikoj meri nije uklopio u specifično srpsko i jugoslovensko društvo svog vremena? Da li je imao ambiciju da preotme presto maloletnom sinovcu kralju Petru I Karađorđeviću? Ko su njegovi preci? Otkud takva strast prema umetnosti i muzeologiji? Kakav odnos je imao sa porodicom? Na koji način je video svojevrsni proces evropskih integracija ondašnje Kraljevine Jugoslavije? Kako je on doživljavao nužnost dijaloga sa Hitlerom, šta je mislio o Musoliniju, gorfu Ćanu, Stojadinoviću i drugim političkim figurama sa kojima je morao da sarađuje? Zašto mu je bilo toliko teško da se odupre različitim pritiscima? Naposletku, zašto je decenijama ćutao? – ovo su samo neka od pitanja na koje ova knjiga nudi nepristrasne, po samog kneza često oštre odgovore. Nil Balfur i Sali Makaj nisu nikoga štedeli u ovom delu, a ponajmanje glavnog junaka ove temeljno istražene i zanimljivo ispričane priče.

Iako moderna srpska istoriografija teži da relativizuje ulogu britanske obaveštajne službe u događajima koji su kulminirali pučem 27. marta, dokumenti iz britanskih arhiva, koji se nalaze u ovoj knjizi, jasno ukazuju na obim i karakter tih aktivnosti. Istovremeno oni otkrivaju specifično, izrazito antifašističko raspoloženje srpskog naroda te epohe, ali i duboko odsustvo svesti o mogućim posledicama ulaska u rat, razaranja i stradanja koje će uslediti, te nestanka jednog društvenog uređenja koje je obeležilo međuratni period.

Posebno je interesantan materijal koji dokumentiju opservaciju ovih događaja iz ruskog, odnosno ugla politike tadašnje SSSR, te opisi i ocene ličnosti uključenih u puč od strane engleskih agenata i inostranih diplomata koji su tih godina boravili u Jugoslaviji.

Drugo, dopunjeno izdanje knjige Knez Pavle Karađorđević-Jedna zakasnela biografija objavljeno je pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije, a Artis centar je imao privilegiju da koordinira ovaj projekat u sklopu istraživanja, publikovanja i prezentacije kolekcije kneginje Jelisavete Karađorđević, kojim se bavimo od 2017. godine.

Knjigu ćete uskoro moći da kupite u svim knjižarama Službenog glasnika ili putem online knjižare izdavača na sledećem linku  https://www.slglasnik.com/onlineknjizara

 

©Artis Center 2021

 

post

Dušica Bojić: Srpski ženski rodoslov kneza Pavla

Istorijski muzej Srbije, sreda, 23. oktobar u 17 časova – prateći programi izložbe Kneginja Jelisaveta-Dugo putovanje kući

U sredu, u redovnom terminu kada se kneginja Jelisaveta druži sa publikom, bićemo u prilici da organizujemo još jedan nesvakidašnji program. Ovog puta istoričarka, dr Dušica Bojić, direktorka Istorijskog muzeja Srbije, u zanimljivoj kombinaciji predavanja i razgovora sa kneginjom Jelisavetom otkriva srpske pretkinje kneginjinog oca kneza Pavla, njihove ličnosti i sudbine.

O pretkinjama kneza Pavla govoriće dr Dušica Bojić

U senci dominantnih, politički angažovanih muževa i sinova one su često gotovo nepoznate najširoj kulturnoj javnosti. U svakodnevici, kao stub svakog patrijarhalnog doma, one jesu ona dominantna snaga koja taj dom oblikuje i održava, značajno utičući na vaspitanje i ambicije svog potomstva. Otuda povest o ženama doma Petrovića, Milovanovića, Nenadovića i Karadjordjevića – ženskih pretkinja kneza Pavla, predstavlja neispričanu, a izuzetno značajnu priču iz političke i kulturne istorije jedne dinastije i jednog naroda na razmeđi dva burna veka.

@Artis Center 2019

post

Irina Subotić: Muzej i kolekcionarstvo kneza Pavla

Subota, 19. oktobar, 13 časova, Istorijski muzej Srbije, prateći program izložbe Kneginja Jelisaveta-Dugo putovanje kući, predavanje

O muzeju kneza Pavla će govoroto prof. dr Irina Subotić.

Knez Pavle Karađorđević, otac kneginje Jelisavete, spada među najveće poznavaoce umetnosti, ali i kolekcionare i muzeologe ovdašnjeg tla. Upravo ove njegove osobine čine ga jednom od najneobičnijih ličnosti doma Karađorđevića, ali i pionirom savremene srpske muzeologije.

Muzej kneza Pavla osnovan je 1934. godine spajanjem Muzeja savremene umetnosti, čiji je on osnivač, sa Istorijsko-umetničkim muzejom, kako se tada nazivao Narodni muzej. Odmah je postao institucija od najvećeg značaja ne samo u oblasti kulture već i kao zastupnik evropskih ideja i vrednosti za koje se Jugoslavija zalagala u vreme kada je knez Pavle bio jedan od regenata. Knez Pavle je od svojih ranih godina bio zaljubljenik u umetnost, kasnije ju je izučavao i postao prefinjen kolekcionar i velikodušan darodavac, što je doprinelo da i Muzej njegovog imena dođe do izvanrednih umetničkih dela koja su i danas ponos Narodnog muzeja u Beogradu.

Predavanje na ovu zanimljivu, ali i izuzetno važnu temu će održati jedan od najuglednijih domaćih istoričara umetnosti, profesor Irina Subotić, koja je i jedan od autor kapitalne monografije “Muzej kneza Pavla”, publikovane 2009. godine u izdanju Narodnog muzeja u Beogradu.

@Artis Center 2019