post

Odora kneza Lazara

Iako nemamo mnogo sačuvanih predmeta koji se pouzdano mogu dovesti u vezu sa Kosovskom bitkom 1389, postoji jedan vanredno zanimljiv!

Odežda kneza Lazara Hrebeljanovića, kasni 14. vek, Muzej Srpske pravoslavne crkve

Muzej srpske pravoslavne crkve u Beogradu čuva originalnu odoru kneza Lazara Hrebeljanovića, a Narodni muzje Kruševac vernu kopiju ovog dragocenog odevnog predmeta iz srednjeg veka.  Reč je o izuzetnom komadu raskošne srednjovekovne odeće za koji se romantično veruje da ga je knez nosio u Kosovskom boju. Međutim, ovako skupocen odevni predmet, jedna vrsta gornje haljine sa rukavima, je oprava u kojoj je knez pošao u susret Tvorcu, odnosno ono naročito vredno ruho u kome se sahranjuje pokojnik visokog roda.

Pouzdano se zna da su kneževi zemni ostaci odeveni u ovu skupocenu odoru nakon prenosa njegovog tela u manastir Ravanicu, Lazarevu grobnu crkvu, krajem 14. veka. Kada 1690. godine dođe do Velike seobe Srba u ondašnju Austriju i Ugarsku, zbeg sa sobom nosi i kneževe mošti sve do Sent Andreje, a potom u Malu Ravanicu, odnosno manastir Vrdnik na Fruškoj Gori. Tokom Drugog svetskog rata, kneževe mošti su prenesene u Sabornu crkvu u Beogradu, a nakon rata je oštećena odora zamenjena novom. U međuvremenu je ovaj dragoceni odevni predmet restauriran i konzerviran.

Rekonstrukcija odežde kneza Lazara Hrebeljanovića, 20. vek, Narodni muzej Kruševac

Napravljena od ručno tkane, skupocene svile u boji starog zlata odežda je protkana motivom afrontiranih lavova. Na dugmadi, načinjenoj od finog prepleta, nalazi se šlem-čelenka sa volvskim rogovima – grb Lazara Hrebeljnovića. Ovaj dragoceni odevni predmet izrađen je u 14. veku u Italijanskom gradu Luka, nema sumnje po narudžbini samog kneza. Odora je u stalnoj postavci oba muzeja. U Muzeju srpske pravoslavne crkve je izložen u vitirini pored Jefimijine „Pohvale knezu Lazaru“ – jedinstvenog pokrova za kneževu glavu na kome je monahinja Jefimija izvezla svoje čuvene stihove pozlaćenom srebrnom žicom na crvenoj svili. U narodnom muzeju Kruševac čini centralni deo stalne postavke srednjovekovnih predmeta.

Pored ove dve dragocenosti, Muzej SPC baštini i metalni pečat kneza Lazara na kome je predstavljen dvoglavi orao sa raširenim krilima. U visini orlovih glava ukršteni su žezlo i mač, a iznad je carska kruna. U desnoj orlovoj kandži je skiptar, a u levoj dve grančice. Na sredini pečata ugravirano je srce i vladarska kruna sa krstom. U donjem delu ukršteni su mač i grančica, u gornjem, s leve strane polumesec sa zvezdom, a sa desne dve zvezde. Okolo je urezan tekst koji preveden sa staroslovenskog glasi: ”Božji, materin, blagoverni, knez Lazar, srpski”.

Video zapis o odeždi kneza Lazara možete pogledati na YouTube kanalu Radio televizije Srbije.

Tamara Ognjević,

istoričarka umetnosti i pisac

© Artis Center 2020

post

Artisova Razglednica: Online Izložba | Artis’ Postcard: Online Exhibition

Scroll for the text in English ⇓

Sve je počelo kao igra u izolaciji izazvanoj pandemijom. Trudili smo se tih dana da oraspoložimo našu publiku, ali i kolege. Želeli smo da ih podsetimo na lepe izložbe, putovanja, kulturno nasleđe, mesta na koja su putovali i u kojima su uživali. Hteli smo da im povratimo optimizam i podsetimo ih da pandemija nije večna, te da ćemo ponovo razmišljati šta sve nismo videli, koje muzeje treba posetiti, šta sve kriju arheološki lokatiteti, gde su stvarali poznati umetnici, ali i šta sve predstavlja nematerijalno kulturno nasleđe – od muzike, plesa, starih zanata, gastronomije.

Razglednice su počele da pristižu sa svih strana sveta i mi smo posle nekoliko dana shvatili da je igra prerasla u izložbu. Kako je Međunarodni savet muzeja već najavio da će ove godine Međunarodni dan muzeja dobiti svoj digitalni, online format, odlučili smo se da priču o “Artisovim razglednicama”, odnosno naš “Umetnički putni album” postavimo na svom sajtu i omogućime mirno, lagano razgledanje.

Ovo je materijal kojem se stalno možete vraćati i uživati u svakoj razglednici ponaosob. Vrlo je jednostavno. Kliknete u sliku ili link ispod slike sa nekog kontinenta – otvori vam se stranica sa pregledno poređanim slikama. Potom kliknete u sliku i ona vam se otvori u puno formatu. U gornjem desnom uglu, tik iznad otvorene slike imate opciju da idetet napred ili nazad.

Razglednice su poređena prema početnom slovu imena autora.

Koristimo ovu priliku da se zahvalimo našim kolegama, ustanovama i pojedincima koji su nas u ovom procesu podržali: Fondu “Olga Olja Ivanjicki”, ICOM MPR-u, ICOM Rusije, Muzeju Rostovskog Kremlja, Regionalnom istorijskom Muzeju Ruse iz Bugarske, Muzeju republike Srpske iz Banja Luke, Muzeju Hercegovine iz Trebinja, Regionalnom muzeju Maribor iz Maribora, Manifestaciji “Muzej za 10” čiji su osnivači nacionalni muzeji Srbije, a glavno koordinator ICOM Srbije.

Posebno se zahvaljujemo kneginji Jelisaveti Karadjordjević, kojoj se naša inicijativa dopala, pa je odlučila da i sama u njoj uzme učešće.

A najveće hvala svim učesnicima – njih preko 70, za skoro 200 razglednica koje su stigle na našu adresu! Ljudi, fantastični ste! Bilo je uživanje raditi sa svima vama, a mi ćemo se potruditi da ova online izložba preraste i u realnu dimenziju.

Srećan Međunarodni dan muzeja!
Izložba je otvorena!

GALERIJA | GALLERY 

SEVERNA AMERIKA | NORTH AMERICA

Artisova razglednica: Severna Amerika | Artis’ Postcard: North America

JUŽNA AMERIKA | SOUTH AMERICA

Artisova razglednica: Južna Amerika | Artis’ Postcard: South America

AFRIKA | AFRICA

Artisova razglednica: Afrika | Artis’ Postcard: Africa

AZIJA, AUSTRALIJA I NOVI ZELAND | ASIA, AUSTRALIA, AND NEW ZEALAND

Artisova razglednica: Azija, Australija i Novi Zeland | Artis’ Postcard: Asia, Australia & New Zealand

EVROPA | EUROPA

Artisova Razglednica: Evropa | Artis’ Postcard: Europe

Scroll for the text in English ⇓

It all started as a game in isolation caused by a pandemic. In those days, we tried to cheer up our audience, but also our colleagues. We wanted to remind them of the beautiful exhibitions, travels, cultural heritage, places they traveled, and enjoyed. We wanted to restore their optimism and remind them that the pandemic is not eternal, and that we will think again about what we have not seen, which museums to visit, what archeological sites, where famous artists created their masterpieces, but also what is intangible cultural heritage – from music, dance, old crafts to gastronomy.

Postcards started arriving from all over the world and after a few days, we realized that the game had grown into an exhibition. As the International Museum Council – ICOM has already announced that this year’s International Museum Day will get its digital, online format, we decided to post the story of “Artis’ postcards”, ie our “Art Travel Album”, on our website and enable a peaceful, easy viewing.

This is material that you can keep coming back to and enjoy each postcard individually. It’s very simple. Click on image or the link below the image of the continent – a page with clearly arranged images will open. Then you click on the image and it opens in full format. In the upper left corner, just above the open image, you have the option to go forward or backward.

Postcards are arranged according to the first letter of the author’s name.

We take this opportunity to thank our colleagues, institutions, and individuals who supported us in this process: the Olga Olja Ivanjicki Found, Embassy of Georgia, ICOM MPR, ICOM Russia, the Rostov Kremlin Museum, the Regional History Museum of Ruusse in Bulgaria, the Museum of Republika Srpska in Banja Luka, the Museum of Herzegovina in Trebinje, the Regional Museum Maribor in Maribor, Slovenia, the Manifestation “Museum for 10” whose founders are the national museums of Serbia, and the main coordinator is ICOM Serbia.

We especially thank Princess Elizabeth Karageorgevic (nee of Yugoslavia), who liked our initiative, so she decided to take part in it herself.

And the biggest thanks to all participants – over 70 of them, for almost 200 postcards that arrived at our address!

People, you are fantastic! It was a pleasure to work with all of you, and we will do our best to make this online exhibition grow into a real dimension.

Happy International Museum Day!

The Exhibition is opened! ⇑

@Artis Center 2020 

post

Artisova Razglednica: Evropa | Artis’ Postcard: Europe

Ništa kao stara dobra Evropa! 

Najveći broj razglednica nam je stigao sa Starog kontinenta. To nije veliko iznenađenje budući da je ova inicijativa pokrenuta u Srbiji tokom pandemijske izolacije, i najveći broj njenih učesnika je iz Srbije. Otuda i veliki broj razglednica dolazi iz Evrope, jer nam je ona najbliža deo sveta i fizički, ali i kada je reč o kulturnom nasleđu.

Evropa je nesumnjivo raskošan spoj istorijskih gradova, muzeja, umetnosti, gastronomije, muzike, mode. Međutim, čak ni preko 100 razglednica ne može da prikaže sve što ovaj kontinent zaista poseduje.

Zahvaljujemo se Aleksandru Saši, Aleksandri Milić, Anastasiji Belesioti, Azemini Bandžić, Biljani Djordjević, Bjornu Stenversu, Bobanu Ćuriću i Snežani Kostić, Bojani Nešić, Bošku Ognjeviću, Boženi Jurčić, Branki Djordjević Nakaniši, Branki Popović, Danici Popović, Danijeli Djukanović, Dorotei Lovčević, Dušici i Nikoli Golubović, Gordani Gajić, Gordani Jovanović, Gvanci Kehelavoj, Ireni Klemenc, Ireni Porekar Kacafuri, Ivani i Sonji Stević, Ivani Ivković, Ivani Neckov Grubišić, Jeleni Vuković, kneginji Jelisaveti Karadjordjević, Jovani Nikolić, Lani Gunjić, Mari Torbici Jovanović, Mariji Janči, Milici Zec, Mirjani Koren, Mirjani Trajković, Natali Karovskajoj, Nikolaju Nenovu i Iskrenu Velikovu, Fondu Olge Olje Ivanjicki, Pavlu Tišmi, Radetu Spasiću, Radomiru Petriću, Saći Šimada, Savi Forkapiću, Sladjani Velendečić, Slobodanki Djakonović, Sofiji Mrišuk, Suzani Spasić, Tamari i Branislavu Rajković, Tamari Ognjević, Vladimiru Krivošejevu, Žaklini Perić, Željku Miletiću i Zorani Drašković Kovačević. 

Kliknite na sliku da povećate fotografiju!

*****

Nothing like good old Europe!

Most of the postcards came to us from the Old Continent. This is not a big surprise since this initiative was launched in Serbia during the pandemic lockdown, and most of its participants are from Serbia. That is why a large number of postcards came from Europe because it is the part of the World closest to us both physically and when it comes to cultural heritage.

Europe is undoubtedly a lavish blend of historic cities, museums, art, gastronomy, music, fashion. However, even over 100 postcards cannot show everything that this continent really has.

We thank for the paricipation in this initiative to Aleksandar Sacha, Aleksandra Milić, Anastassia Belessioti, Azemina Bandžić, Biljana Djordjević, Bjorn Stenversu, Boban Ćurić and Snežana Kostić, Bojana Nešić, Boško Ognjević, Božena Jurčić, Branka Djordjević Nakanishi, Branka Popović, Danica Popović, Danijela Djukanović, Dorotea Lovčević, Dušica and Nikola Golubović, Gordana Gajić, Gordana Jovanović, Gvantsa Kehelava, Irena Klemenc, Irena Porekar Kacafura, Ivana i Sonja Stević, Ivana Ivković, Ivana Neckov Grubišić, Jelena Vuković, Princess Elizabeth Karageorgevic, Jovana Nikolić, Lana Gunjić, Mara Torbica Jovanović, Marija Janča, Milica Zec, Mirjana Koren, Mirjana Trajković, Natali Karovskaya, Nikolai Nenov and Iskren Velikov, Pavle Tišma, Rade Spasić, Radomir Petrić, Sachi Simada, Sava Forkapić, Sladjana Velendečić, Slobodanka Djakonović, Sofija Mrišuk, Suzana Spasić, Tamara and Branislav Rajković, Tamara Ognjević, Vladimir Krivošejev, Žaklina Perić, Željko Miletić i Zorana Drašković Kovačević. 

Click on the image to enlarge the photo!

 

@Artis Center 2020